Powrót do zwolnienia z VAT w 2026 r. jest możliwy także dla przedsiębiorców, którzy w 2025 r. przekroczyli 200 000 zł sprzedaży, ale nie przekroczyli 240 000 zł. Przepisy przejściowe pozwalają im pominąć roczny okres oczekiwania. Nadal trzeba jednak spełnić pozostałe warunki zwolnienia, w tym dotyczące rodzaju sprzedaży i limitu w bieżącym roku. Podstawą tego wyjątku jest art. 2 ustawy z 24 czerwca 2025 r. zmieniającej ustawę o VAT.
Dla właściciela firmy oznacza to możliwość ponownego sprawdzenia, czy status czynnego podatnika VAT jest nadal potrzebny. Decyzję warto poprzedzić analizą sprzedaży, zakupów i wcześniej odliczonego podatku. Samo zmieszczenie się w wyższym limicie nie rozstrzyga jeszcze wszystkich kwestii.
Jaki jest limit zwolnienia z VAT w 2026 roku?
Od 1 stycznia 2026 r. roczny limit zwolnienia podmiotowego z VAT wynosi 240 000 zł. Wcześniej było to 200 000 zł. Chodzi o wartość sprzedaży ustalaną według ustawy o VAT, bez kwoty tego podatku. Zasadę określa art. 113 ust. 1 ustawy o VAT.
| Kwestia | Zasada istotna przy powrocie w 2026 r. |
|---|---|
| Roczny limit sprzedaży | 240 000 zł, z uwzględnieniem ustawowych zasad obliczania sprzedaży |
| Rok rozpoczęcia działalności | Limit ustala się proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności |
| Sprzedaż w poprzednim roku | Musi mieścić się we właściwym limicie |
| Sprzedaż w bieżącym roku | Trzeba uwzględnić ją również przed datą powrotu do zwolnienia |
| Rodzaj wykonywanych czynności | Nie może wykluczać zwolnienia na podstawie art. 113 ust. 13 |
Artykuł dotyczy przedsiębiorców posiadających siedzibę działalności gospodarczej w Polsce. Warunki dla podatników rozpoczynających i kontynuujących działalność przedstawia także Ministerstwo Finansów w poradniku o zwolnieniu podmiotowym.
Limit sprzedaży nie jest limitem dochodu. Koszty firmy nie pomniejszają go tak jak przy ustalaniu dochodu do podatku dochodowego. Przy jego obliczaniu trzeba natomiast sprawdzić ustawowe wyłączenia z wartości sprzedaży, wskazane w art. 113 ust. 2. Z tego powodu sama suma wpływów na rachunek albo przychodów z ewidencji podatkowej może nie wystarczyć.
Kto może wrócić do zwolnienia z VAT bez rocznej karencji?
Na zasadach ogólnych podatnik, który utracił prawo do zwolnienia lub z niego zrezygnował, może wrócić do niego dopiero po upływie roku liczonego od końca roku, w którym nastąpiła utrata albo rezygnacja. Jeżeli zdarzenie miało miejsce w 2025 r., zwykły okres oczekiwania kończy się z upływem 2026 r. Powrót byłby więc możliwy najwcześniej od 1 stycznia 2027 r., przy spełnieniu pozostałych warunków. Wynika to z art. 113 ust. 11 ustawy o VAT.
Wyjątek na 2026 r. dotyczy sprzedaży, która w 2025 r. przekroczyła stary limit 200 000 zł, ale nie przekroczyła nowego limitu 240 000 zł. Dla działalności rozpoczętej w trakcie 2025 r. oba limity należy obliczyć proporcjonalnie. Rozwiązanie to wprowadzono w przepisach przejściowych nowelizacji.
Poniższe przykłady zakładają prowadzenie działalności przez cały 2025 r. i siedzibę firmy w Polsce:
| Sytuacja w 2025 r. | Czy możliwy jest powrót w 2026 r.? |
|---|---|
| Sprzedaż 220 000 zł; utrata zwolnienia po przekroczeniu starego limitu | Tak, na podstawie wyjątku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki |
| Sprzedaż 260 000 zł | Nie – sprzedaż za poprzedni rok przekracza także nowy limit |
| Sprzedaż 160 000 zł; dobrowolna rezygnacja ze zwolnienia w 2025 r. | Nie na podstawie tego wyjątku – obowiązuje zwykły okres oczekiwania |
Są to przykłady zastosowania przepisów, a nie automatyczna kwalifikacja każdej firmy o podobnych obrotach. Trzeba jeszcze sprawdzić sprzedaż w 2026 r. i ewentualne wyłączenia dotyczące wykonywanych czynności.
Czy można wrócić do zwolnienia w trakcie 2026 roku?
Tak. Ponowny wybór zwolnienia jest możliwy od początku dowolnego miesiąca, jeżeli podatnik spełnia warunki powrotu. Nie trzeba ograniczać się do początku roku. Taką zasadę potwierdza interpretacja ogólna Ministra Finansów z 24 kwietnia 2015 r., nr PT3.8101.4.2015.LBE.72. W 2026 r. należy ją stosować z uwzględnieniem aktualnego limitu i przepisów przejściowych.
Przykład: powrót od 1 października 2026 r.
Przedsiębiorca prowadzi działalność od kilku lat. W 2025 r. jego sprzedaż wliczana do limitu wyniosła 220 000 zł. Po przekroczeniu 200 000 zł stał się czynnym podatnikiem VAT. Od stycznia do września 2026 r. sprzedaż bez VAT wyniosła 170 000 zł.
Jeżeli przedsiębiorca nie wykonuje czynności wyłączających zwolnienie i spełnia pozostałe warunki, może wybrać powrót od 1 października 2026 r.
Powrót nie rozpoczyna nowego limitu 240 000 zł. Przy wskazanych założeniach na dalszą sprzedaż pozostaje 70 000 zł do rocznego progu. Uwzględnia się bowiem także sprzedaż z okresu, w którym firma była podatnikiem VAT czynnym. To wniosek z rocznej konstrukcji limitu przewidzianej w art. 113 ust. 1 ustawy o VAT.
Nie należy również dzielić limitu na pozostałe trzy miesiące tylko dlatego, że powrót następuje w październiku. Proporcja dla rozpoczynających działalność i powrót istniejącej firmy do zwolnienia to odrębne sytuacje.
Firma rozpoczęta w 2025 r. – jak policzyć limit proporcjonalny?
Przedsiębiorcy, którzy rozpoczęli działalność w trakcie 2025 r., również mogą skorzystać z wyjątku. Muszą jednak porównać sprzedaż z proporcjonalną częścią starego i nowego limitu. Taką możliwość przewiduje art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej.
Przykładowy sposób obliczenia limitu dla 2025 r.:
Limit roczny × liczba dni prowadzenia działalności w roku ÷ 365 dni.
Załóżmy, że wykonywanie czynności objętych VAT rozpoczęło się 1 lipca 2025 r. Okres do 31 grudnia obejmuje 184 dni. Dla tego przykładu:
| Podstawa obliczenia | Limit proporcjonalny – kwota zaokrąglona do groszy |
|---|---|
| 200 000 zł × 184 ÷ 365 | 100 821,92 zł |
| 240 000 zł × 184 ÷ 365 | 120 986,30 zł |
Sprzedaż wynosząca 110 000 zł przekraczałaby stary limit proporcjonalny, ale mieściłaby się w nowym. Przy spełnieniu pozostałych warunków pozwalałoby to na powrót do zwolnienia w 2026 r. W konkretnym przypadku trzeba prawidłowo ustalić datę rozpoczęcia wykonywania czynności i okres przyjmowany do proporcji.
VAT-R przy powrocie do zwolnienia – jaki jest termin?
Powrót zgłasza się poprzez aktualizację VAT-R. Na zgłoszenie zmiany danych rejestracyjnych jest 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana. Obowiązek określa art. 96 ust. 12 ustawy o VAT, a wybór VAT-R jako właściwego formularza potwierdza poradnik Ministerstwa Finansów.
Przygotowanie zgłoszenia warto poprzedzić czterema czynnościami:
- Ustalić, czy firma spełnia warunki zwolnienia i może już z niego skorzystać.
- Wybrać pierwszy dzień miesiąca, od którego nastąpi zmiana statusu.
- Przygotować aktualizację VAT-R z właściwą datą i zachować potwierdzenie jej złożenia.
- Dostosować fakturowanie, ewidencję sprzedaży i rozliczenia zakupów do wybranego statusu.
Samo przekroczenie terminu aktualizacji nie oznacza automatycznie utraty prawa do zwolnienia. Nie daje jednak możliwości dowolnego cofania daty zmiany. Należy odróżnić obowiązek zgłoszeniowy z art. 96 od warunków korzystania ze zwolnienia z art. 113. Przy spóźnieniu trzeba ustalić rzeczywisty moment wyboru zwolnienia i ocenić wystawione dokumenty oraz dokonane rozliczenia.
Kiedy limit 240 000 zł nie wystarczy do zwolnienia?
Nie każda działalność może korzystać ze zwolnienia podmiotowego. Ustawa wyłącza określone towary i usługi niezależnie od wartości sprzedaży. Dlatego przed powrotem trzeba sprawdzić pełny katalog z art. 113 ust. 13 ustawy o VAT.
Nie wystarczy więc odpowiedź: „moja sprzedaż jest niższa niż 240 000 zł”. Trzeba ustalić, co rzeczywiście sprzedaje firma i jaki charakter mają świadczone usługi. Zakres działalności zapisany w dokumentach powinien zostać porównany z faktycznie wykonywanymi czynnościami.
Po powrocie nadal należy kontrolować sprzedaż. Jeżeli limit zostanie przekroczony, zwolnienie traci moc już od czynności, która spowodowała przekroczenie. Zasada ta wynika z art. 113 ust. 5 ustawy o VAT.
Czy powrót do zwolnienia z VAT się opłaca?
Zwolnienie może uprościć bieżące rozliczenia, ale jego skutki zależą od sytuacji firmy. Przy zakupach służących sprzedaży zwolnionej co do zasady nie przysługuje odliczenie VAT. Podstawowe skutki zwolnienia opisuje Ministerstwo Finansów.
Przed zmianą warto porównać:
- strukturę klientów oraz wpływ zmiany statusu na uzgodnione ceny;
- wielkość zakupów i planowane inwestycje;
- wartość zapasów, wyposażenia i środków trwałych, od których odliczono podatek;
- przewidywaną sprzedaż do końca roku i ryzyko ponownego przekroczenia limitu.
Powrót może wymagać korekty wcześniej odliczonego VAT. Zmiana przeznaczenia zakupów ze sprzedaży opodatkowanej na zwolnioną wymaga sprawdzenia zasad korekty, m.in. dla zapasów i środków trwałych. Obowiązek i sposób rozliczenia zależą od rodzaju składnika, dat oraz okresu korekty. Podstawę stanowi art. 91 ustawy o VAT.
W praktyce warto zestawić przewidywane korzyści ze skutkami utraty odliczeń i ewentualnymi korektami. Dzięki temu decyzja będzie oparta na danych firmy, a nie wyłącznie na wysokości limitu.
FAQ – powrót do zwolnienia z VAT w 2026 r.
Czy 240 000 zł to limit netto czy brutto?
Do limitu nie wlicza się kwoty VAT. Podatnik czynny analizuje więc odpowiednią wartość sprzedaży bez podatku. Trzeba także uwzględnić wyłączenia z wartości sprzedaży określone w art. 113 ust. 2.
Czy po przekroczeniu 200 000 zł w 2025 r. trzeba czekać do 2027 r.?
Nie zawsze. Jeżeli sprzedaż za 2025 r. mieściła się w nowym limicie 240 000 zł, przepisy przejściowe pozwalają wrócić już w 2026 r. Dla działalności rozpoczętej w trakcie 2025 r. stosuje się proporcjonalne limity. Nadal obowiązują pozostałe warunki zwolnienia.
Czy limit odnawia się po powrocie do zwolnienia?
Nie. Powrót w trakcie 2026 r. nie daje dodatkowych 240 000 zł. W limicie uwzględnia się sprzedaż wliczaną do niego z całego roku, także z okresu bycia podatnikiem VAT czynnym.
Czy można wrócić do zwolnienia w połowie miesiąca?
Ponowny wybór zwolnienia następuje od początku miesiąca. Możliwość powrotu od początku dowolnego miesiąca potwierdza interpretacja ogólna Ministra Finansów z 24 kwietnia 2015 r.
Czy powrót do zwolnienia oznacza zamknięcie działalności?
Nie. Firma może nadal prowadzić działalność. Zmienia się sposób rozliczania VAT. Podatnik korzystający ze zwolnienia podmiotowego nadal musi prowadzić ewidencję sprzedaży, co wyjaśnia poradnik Ministerstwa Finansów.
Bilansfera – sprawdź warunki powrotu do zwolnienia z VAT
Prowadzisz firmę i rozważasz zmianę statusu VAT? Przygotuj zestawienie sprzedaży za 2025 r. i bieżący rok, informację o dacie rejestracji do VAT oraz dokumenty dotyczące zakupów, od których odliczano podatek.
Bilansfera, biuro rachunkowe w Bydgoszczy, zaprasza do kontaktu w sprawie obsługi księgowej i uporządkowania rozliczeń VAT. Na podstawie dokumentów można ustalić, jakie kwestie wymagają sprawdzenia przed zmianą statusu.
Porozmawiajmy o Twojej firmie: 512 711 717. Więcej informacji znajdziesz na stronie Biura Rachunkowego Bilansfera.